Wednesday, May 4, 2016

INTEGRIDADE DETERMINA PÓLITIKA DIAK, ATITUDE NU’UDAR FUNDASAUN



História Timor – Leste, hanorin tiha ona ita Timor oan tomak nia hanoin hodi matenek ba haree hodi utiliza ita nia hanoin, ita neon, ita nia isin ba halo asaun ida ho hanoin oi-oin, maibe ida deit ba dezenvolvimentu ita nia rain, konkretizasaun ba dezevolvimentu ita rain, presija hanoin sira ne’ebé Timor – oan barak buka – hetan iha fatin barak nu’udar prosesu ne’ebé lao liu, ho hanoin ikus ba hamutuk hodi halo asaun dezenvolvimentu iha ita nia rain.

Harií nasaun sai rai ida indepedenti laos fasil, hodi fó nasaun nia Naran laos fasil atu hanaran, dala ruma hanoin lubun wain ne’ebé presija,  liu hosi soe isin ba fakar ran, ruin naklekar, lakon familia tamba hakarak moris iha liberdade, Nune’e ikus mai ita Timor oan barak hetan terus tamba hakarak moris iha liberdade, ultima espetativa konkista tiha liu hosi sofrimentu bar-barak, liberdade sai tiha oportunidade ba sira ne’ebé matenek husik hanoin furak ba buka buat diak “hanoin ema barak nia ka pessonal” sai tiha nakukun tamba hanoin naruk iha hakarak barak tan deit iha kbiit hanoin klean.

Moris iha Nasaun ida presija iha nia aparesian politika ida simples, hanoin ida klean ba nia rain, Demokrasia nia odamatan loke luan tiha hanoin hakarak atu buka tu’ur fatin, haree ba loron festa demokrasia besik daudaun ona, hahu dadauk mos hanoin barak oinsa mak hau bele tu’ur nafatin ka oisa mak hau bele ba tu’ur iha ne’eba. 

Ambisaun dekora tiha demokrasia, hanoin atu halo pólitika ida diak sai tiha buat susar ida iha ema wain sira nia hanoin, nune’e wainhira ita haree ba teoria karateristiku ne’ebé define hanesan ne’e “Karateritiku hanesan preparasun maduru humanu nia atu halo asaun”, maibe definisaun ida ne’e la vale wanhira maturidade iha politika lahatudu karateristiku ida diak, li – liu moris iha nasaun ida, sentidu domin ba rai sai nu’udar karateristika unika iha politika atu bele hetan buat ruma.

wainhira konseitu karateristiku iha leten liga ba politika, mak attitude nu’udar asaun individu ida-idak ka grupu ida. karaterisitku politiku nu’udar preparasaun grupu ka individu ba hakarak buat ruma, hakarak hotu presija iha karateristiku ba ema barak nia, maibe lafasil ida ne’e sai realidade.

atu bele konkretiza realidade ida diak no klaru mak fila fali ba id-idak nia pensamentu atu bele halo produsaun hanoin ida diak nu’udar rezultadu hosi attitude ema nu’udar humanu. Neduni atensaun “PÓLITIKA NUNKA AKONTESE ARBIRU, MAIBE WAINHIRA AKONTESE PRESIJA BUAT RUMA”

Sunday, October 18, 2015

HAU NIA LIAN BA HAU AMAN SIRA




Ita fó Domin ho distansia ne’ebé do’ok iha nakukun no naroman nia klaran, hau Aman Sira….
Ita hari’is ho loron matan nia roman
Hau iha ne’e hateke ba hau nia Belun sira
Hateke ba kilat ho bandeira nia talin be korente rin besi asu
Iha Ai horis sira ne’ebé iha fatin ita horik ne’e nia klaran ho rai rahun
Ita bo’ot sira hatais hela uniforme Militar
Ita “Hau aman Sira” sai tiha buat Furak  ida mai hau
Ba hau husi do’ok haree kilat musan no kainaun nia lian, ba iha loron ne’e.

Nakukun hari’is ho loron matan nia manas
Koru azul taka tomak funu ne’e nia lalaok
Iha udan laran Hau aman sira ba simu morteiru, kainaun, kilat nia tarutu
Ita bo’ot sira nia fileira formatura uniforme sai tiha buat furak ida mai hau atu soin

Imi nia kilat musan hotu………..
ran nakali iha imi nia hirus matan
iha loron ne’e kedas, hau hananu muzika rezintensia hamutuk ho maluk sira seluk
ba satan no soin Dignididade nasaun no nia emar nian.

Dili, 19 Fulan-Outobru 2015
Claudio Marques Cabral, l,Ed
+670 77650882



Sunday, October 4, 2015

Claudio Marques Cabral



CROCODILE LAND
Crocodile
It swan from the space of heaven
And stop by the deep of ocean calls “Timor”
Later it became the land according to the fairy tale

Crocodile
It suffered from lots of consequences
Bombs, Knives, guns and human’s behavior
Later, it become the lessons for all

Crocodile
We live in the memory
For better and for worst
We don’t fail to remember all lessons in the past
But in our day we realize that saving this land is like the regard for next generation.

MANU POMBU MUTIN TIMOR
Tasi nia laloran hananu ho nia kór mutin
Baku ba mai tasi ninin
Loro-matan lorosa’e loke nia matan
Manu kokorek hafanun Timor lorosa’e

Timor lorosa’e  haris loron matan nia Roman
Timor Hader Hodi Ukun An
Ukun an ida ne’e, lori midar no moruk ba moris

Midar ne’e halo ema hamnasa
Iha ema seluk nia terus
Moruk ne’e halo ema haluhan nia knar iha mundu

Mundu nakonu ho konflitu
Halo Timor sai Krekas tan hanoin barak
nia emar la rona malu, hakanek malu
maske feto naan ida deit

Maibe
Ohin ho komfiansa bo’ot
Manu pombu mutin timor hamri’ik halo marsa da paz no hateten ba nia emar
Hau sei hakribi komflitu;
Sei foti liman hasoru ema ne’ebé halakon ema seluk nia vida
Hau sei hanorin ba imi tuir natureza nia dadolin
Ramelau hamri’ik A’as atu hatudu katak Timor oan bele hamri’ik mesak hodi resolve nia problema rasik
Matebian tatolin lia dehan ema barak mate tan rai timor lorosa’e laos tan konflito
Kablake ho lian maka’as hakilar Dame ne’e laos impresta, maibe;
Kuda rasik
Rega rasik
Fo fuan rasik

Hamri’ik ba…………..
lalika tauk, ida ne’e komvida hosi ramelau, matebian no  kablaki
hahu ohin kuda ona dame iha ita ida-idak nia fuan
nune’e Bandeira Mutin mos merese atu hasae iha rai doben Timor lorosa’e.
 


DOMIN MAK HUM MORIS NIA
Karik ohin o hakarak atu tau  liman ba hau
Hau dehan
Hau hola parte iha ita bo’ot nia moris
Karik ida ne’e lo’os
O nia liman sei la kona hau
Ba sa
Ita hun ida abut ida
Mesak feton nia, nan nian deit
Lia fuan bele koalia naruk, hanesan fu’uk be naruk
Basa liman naruk ba o nia isin sorin ne’e moras
Fu’uk naruk bele kokotek ho hamnasa
Mais ida-idak mak bele hamnasa ho lo’os
Hau fiar imi fiar malu
Ba haburas domin, maibe nunka fiar domin ida be buras
Ba  hadomi o nia maluk
Hamnasa ho fu’uk ida be metan
Hamnasa ho isin ida be kabe’er
Hamnasa ho nehan ida be mutin
Hamnasa ho laran ida be dodok
Ne’e katak
Beik lahatene buat ida
Buka haketak malu tan deit
Riku no soin mundu nian.

Lilin ida sei lakan loron ruma
Sei tuba
Sei tane
Sei tutur
No sei tetu, hodi tetak
Atu bele konnese katak semak o nia hun  be sai o nia isin sorin agora


KUIDADU BA O NIA LIA FUAN

Lia fuan ba moris mak lia fuan ida be
Sai husi lidun ibun, fuan no neon
Keta rona lia balun iha nia sor-sorin ba hakilar
Basa lia fuan ne’e liman ne’ebé o lolo no latauk mate

Ema hotu bele konta o nia diak nu’udar storia, ne’e katak “Belun”
Ema hotu bele hamnasa ho laran iha kalan ne’e hodi dehan “o mak diak”
Basa ema ne’ebé mak iha storia ne’e ema riku
Ema hotu bele hamnasa hau, basa iha buat ida iha
O nia fuan
O nia isin
O nia neon
Karik o la mai husi hau
Hau hakilar
Kuidadu o nia lia fuan?